Kako razlikovati tešku upalu pluća od obične prehlade: U jednom slučaju se javlja suv kašalj često pojačan noću

Obična prehlada – uzroci i način prenosa

Prehlada se tipično prenosi kontaktom – dodirivanjem zaraženih predmeta ili rukovanjem sa inficiranom osobom (koja je prethodno brisala nos ili kijala u ruke), a zatim dodirivanjem sopstvenih očiju, nosa ili usta.

Gripa ili influenca, za razliku od obične prehlade, uzrokovana je virusom influence tipa A, B ili C. Prenosi se prvenstveno udisanjem virusnih čestica iz vazduha, naročito kada zaražena osoba kašlje ili kija u blizini.

Ljudi se najčešće zaražavaju virusom influence tipa B i određenim podtipovima influence tipa A (H1N1, H1N2 i H3N2). Nazivi ovih podtipova potiču od proteina na površini virusa: hemaglutinina (H) i neuraminidaze (N). Na primer, oznaka H7N2 znači da je u pitanju virus influence tipa A sa hemaglutininom 7 i neuraminidazom 2.

Virus influence tipa C uglavnom izaziva blaže oblike bolesti i ne dovodi do epidemija, dok su virusi tipa A istorijski odgovorni za pandemije gripe.

Upala pluća ili pneumonija predstavlja upalu različitih delova disajnog sistema, uključujući plućne mehuriće (alveole), alveolarne duktuse i male bronhije (bronhiole).

Za postavljanje tačne dijagnoze neophodno je uraditi rendgenski snimak pluća. Retko se dešava da inače zdrave osobe obole od upale pluća na isti način kao što se zaraze prehladom ili gripom. Samo posebno agresivni mikroorganizmi mogu savladati odbrambene mehanizme organizma i izazvati pneumoniju.

Upala pluća je najčešće oportunistička infekcija, što znači da se javlja kao posledica druge postojeće bolesti ili oslabljenog imuniteta.

Rizične grupe su:

• starije osobe
• hronični bolesnici
• osobe sa oslabljenim imunitetom ili na imunosupresivnoj terapiji
• alkoholičari
• nepokretni, pothranjeni ili osobe smanjene svesti

Uzročnici mogu dospeti u pluća udisanjem, intravenskim putem ili tokom hirurških zahvata na grudnom košu.

Rizik od upale pluća raste kada je poremećen rad cilija (sitnih „metlica“ u disajnim putevima). To se dešava pri suvom vazduhu (zato se preporučuju ovlaživači vazduha) ili usled pušenja, koje trajno oštećuje njihovu funkciju. Takva sluzokoža postaje idealna podloga za razvoj patogenih mikroorganizama.

Upala pluća stečena u zajednici – najčešći uzročnici su različite bakterije poput streptokoka, hemofilusa, moraksele, klebsijele i stafilokoka.

Bolnička (nozokomijalna) upala pluća – obično je uzrokovana otpornijim bolničkim bakterijama.

Virusna upala pluća – najčešće povezana sa virusima influence ili hantavirusima.

Nezarazna upala pluća – nastaje usled aspiracije ulja, nagrizajućih tečnosti, kiseline, dima, toksina ili stranog tela. Nakon toga se često razvija bakterijska upala, najčešće izazvana anaerobnim bakterijama.

Simptomi obične prehlade zavise od konkretnog virusa, ali se mogu generalizovati:

• Početak simptoma 1–2 dana nakon kontakta sa virusom
• Blago peckanje, svrab ili bol u grlu
• Bol u grlu traje 2–3 dana
• Prozirni sekret iz nosa u početku, koji kasnije može postati gušći
• Zapušen nos (nosna kongestija)
• Kašalj koji u početku može biti produktivan, a kasnije postaje suv i neproduktivan
• Povremeno: povišena temperatura, kijanje, suzenje očiju, slabost i glavobolja

Tok bolesti je postepen, a oboleli uglavnom mogu normalno da funkcionišu na poslu ili u školi.

Za gripu je karakterističan nagao početak simptoma. Osoba se može osećati potpuno zdravo ujutru, a već popodne izrazito bolesno.

Najčešći simptomi uključuju:

• Iznenadnu visoku temperaturu (često i do 40°C)
• Jaku glavobolju
• Izraženu malaksalost i iscrpljenost
• Jake bolove u mišićima, zglobovima i predelu oko očiju
• Crvene i suzne oči, toplu i vlažnu kožu

Grlobolju i curenje iz nosa (ali sekret retko postaje gust i gnojan kao kod prehlade)

Najveća razlika u odnosu na prehladu je stepen opšte slabosti. Osobe sa gripom imaju izraženu potrebu za mirom, snom i odmorom, često nisu sposobne za svakodnevne aktivnosti i mnogo češće izostaju sa posla ili iz škole.

Stil / Plivazdravlje.hr