Dok su navijači bosanskohercegovačke nogometne reprezentacije tokom velikih sportskih takmičenja pripremali glasnice za bodrenje svojih reprezentativaca, s tribina i iz navijačkih zona često se mogla čuti pjesma koja je tokom godina prerasla u mnogo više od muzičkog hita.
Riječ je o legendarnim “Ljiljanima” Halida Bešlića, pjesmi koja je postala svojevrsna neslužbena himna Bosne i Hercegovine, prenosi Dnevnik.
Zanimljivo je da je pjesma prvobitno nastala kao ljubavna balada. Kada je kompozitor i tekstopisac Nazif Gljiva napisao “Ljiljane”, a Halid Bešlić ih uvrstio na istoimeni album objavljen 1991. godine, niko nije mogao pretpostaviti kakvu će simboliku pjesma kasnije dobiti. Sam Bešlić više je puta isticao da je pjesma izvorno bila posvećena dvjema djevojkama – Ljiljani i Dragani.
Objavljena u periodu političkih previranja na prostoru bivše Jugoslavije, pjesma je vrlo brzo počela dobivati drugačije tumačenje među građanima Bosne i Hercegovine. Riječ “ljiljani” prestala je označavati samo cvijet ili žensko ime te je postala simbol domovine, identiteta i zajedništva.
Tome je doprinjela i činjenica da ljiljan zauzima posebno mjesto u bosanskohercegovačkoj historiji.
Bosanski, odnosno zlatni ljiljan, koristi se još od srednjeg vijeka. Njegovi motivi nalazili su se na novcu, pečatima, zastavama, grbovima plemićkih porodica, stećcima i drugim historijskim artefaktima. Posebnu važnost simbol je dobio tokom vladavine kralja Tvrtka I. Kotromanića, čija je dinastija ljiljan koristila kao svoje prepoznatljivo obilježje.
Historičari navode različite teorije o porijeklu ljiljana. Prema jednoj, simbol je povezan s ugarsko-anžuvinskim kraljevstvom, dok druga ističe njegovu povezanost s bosanskom srednjovjekovnom tradicijom i Crkvom bosanskom. Bez obzira na različita tumačenja, zlatni ljiljan danas se smatra jednim od najprepoznatljivijih autohtonih simbola Bosne i Hercegovine. U prilog tome govori i postojanje posebne vrste cvijeta poznate pod nazivom Lilium bosniacum, odnosno bosanski ljiljan.
Nakon proglašenja nezavisnosti Bosne i Hercegovine 1992. godine, grb sa zlatnim ljiljanima ponovno je postao službeni državni simbol. Nalazio se na zastavi Republike Bosne i Hercegovine, kao i na obilježjima Armije Republike Bosne i Hercegovine.
Godine 1998. državna zastava zamijenjena je današnjim izgledom, nakon političkog dogovora predstavnika različitih naroda u zemlji. Ipak, ljiljan je ostao snažan simbol za mnoge građane te se i danas koristi u kulturnim, sportskim i svečanim prilikama, kao i na grbovima pojedinih općina i kantona.
Upravo zbog snažne povezanosti simbola ljiljana s bosanskohercegovačkom historijom, Halidova pjesma tokom godina prerasla je okvire ljubavne balade. Danas se “Ljiljani” često pjevaju na sportskim događajima, proslavama i okupljanjima širom zemlje i dijaspore.
Iako nikada nisu bili službena himna, za mnoge Bosance i Hercegovce “Ljiljani” predstavljaju pjesmu koja budi emocije, podsjeća na zajedničku historiju i simbolizira pripadnost domovini.
Izvor
